Tham gia BHXH tự nguyện có được hưởng chế độ thai sản không?

Bảo hiểm xã hội tự nguyện và bảo hiểm xã hội bắt buộc là gì? Người tham gia BHXH tự nguyện có được hưởng chế độ thai sản hay không? Chúng ta cùng đi tìm câu trả lời cho thắc mắc trên.

Thế nào là BHXH tự nguyện và BHXH bắt buộc

Căn cứ vào Khoản 2 và Khoản 3, Điều 3, Luật Bảo hiểm xã hội 2014 BHXH tự nguyện và BHXH bắt buộc được quy định như sau:

“2. Bảo hiểm xã hội bắt buộc là loại hình bảo hiểm xã hội do Nhà nước tổ chức mà người lao động và người sử dụng lao động phải tham gia.

3. Bảo hiểm xã hội tự nguyện là loại hình bảo hiểm xã hội do Nhà nước tổ chức mà người tham gia được lựa chọn mức đóng, phương thức đóng phù hợp với thu nhập của mình và Nhà nước có chính sách hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội để người tham gia hưởng chế độ hưu trí và tử tuất”.

      Các đối tượng tham gia BHXH bắt buộc được quy định tại Khoản 1, Điều 2, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 gồm có: người làm việc theo hợp đồng lao động; cán bộ công chức, viên chức Nhà nước; các đối tượng làm việc trong cơ quan chính trị, đối tượng thuộc lực lượng chức năng hưởng lương từ Ngân sách nhà nước… Người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện là công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên và không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm bắt buộc.

Tham gia BHXH tự nguyện có được hưởng chế độ thai sản không?

Căn cứ vào Điều 4, Luật Bảo hiểm xã hội 2014 quy định các chế độ bảo hiểm xã hội gồm có:

“1. Bảo hiểm xã hội bắt buộc có các chế độ sau đây:

a) Ốm đau;

b) Thai sản;

c) Tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp;

d) Hưu trí;

đ) Tử tuất.

2. Bảo hiểm xã hội tự nguyện có các chế độ sau đây:

a) Hưu trí;

b) Tử tuất.”

      Như vậy, đối với các đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện không được hưởng chế độ thai sản tại thời điểm hiện tại mà chỉ được hưởng 2 chế độ hưu trí và tử tuất. Đây là một thiệt thòi khi tham gia BHXH tự nguyện so với tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.

      Năm 2020 có rất nhiều các thay đổi trong chính sách bảo hiểm xã hội tuy nhiên vẫn chưa có một văn bản chính thức nào quy định các đối tượng tham gia BHXH tự nguyện được hưởng chế độ thai sản, vì vậy người tham gia BHXH tự nguyện chỉ được hưởng các chế độ hưu trí và chế độ tử tuất theo quy định.

a. Chế độ hưu trí của người tham gia BHXH tự nguyện

      Chế độ hưu trí của người tham gia BHXH tự nguyện được tính căn cứ dựa trên luật BHXH năm 2014. Theo đó lương hưu hàng tháng và mức trợ cấp 1 lần được tính như sau:

- Lương hưu hàng tháng (Điều 74 Luật Bảo hiểm xã hội 2014):

Mức lương = Tỷ lệ hưởng x Bình quân thu nhập tháng đóng BHXH

- Trợ cấp một lần (Điều 75 Luật Bảo hiểm xã hội 2014):

      Mỗi năm đóng cao hơn số năm tương ứng tỷ lệ hưởng lương hưu 75% được tính bằng 0,5 tháng mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH.

- BHXH một lần (Điều 77 Luật Bảo hiểm xã hội 2014):

      Chỉ áp dụng với một số trường hợp nhất định, mức hưởng tính theo số năm đã đóng BHXH, cứ mỗi năm được:

+ 1,5 tháng mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH (đóng trước năm 2014);

+ 02 tháng mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH (đóng từ năm 2014 trở đi);

+ Đóng chưa đủ 01 năm thì hưởng bằng số tiền đã đóng, tối đa bằng 02 tháng mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH.

b. Chế độ tử tuất của người tham gia BHXH tự nguyện

      Căn cứ vào Điều 80 và Điều 81, Luật bảo hiểm xã hội năm 2014 quy định về chế độ tử tuất như sau:

- Trợ cấp mai táng (Điều 80, Luật Bảo hiểm xã hội 2014)

      Bằng 10 lần mức lương cơ sở (mức trợ cấp hiện tại là 13,9 triệu đồng), dành cho người có thời gian đóng từ đủ 60 tháng trở lên hoặc đang hưởng lương hưu.

- Trợ cấp tuất (Điều 81, Luật Bảo hiểm xã hội 2014)

Đối với thân nhân của người đang đóng hoặc đang bảo lưu thời gian đóng, cứ mỗi năm:

+ 1,5 tháng mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH (đóng trước năm 2014);

+ 02 tháng mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH (đóng từ năm 2014 trở đi);

+ Tối đa 02 tháng mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH nếu đóng chưa đủ 01 năm;

+ Tối thiểu 03 tháng mức bình quân tiền lương và thu nhập tháng đóng BHXH nếu tham gia cả BHXH bắt buộc và tự nguyện.

Đối với thân nhân của người đang hưởng lương hưu:

+ 48 tháng lương hưu đang hưởng nếu chết trong 02 tháng đầu hưởng lương hưu;

+ Cứ hưởng thêm 01 tháng lương hưu thì mức trợ cấp giảm đi 0,5 tháng nếu chết vào những tháng sau đó.